Veel hobbykippenhouders krijgen vroeg of laat te maken met bloedmijt bij kippen, ook wel rode vogelmijt of bloedluis genoemd. Vaak wordt geprobeerd om het probleem zelf op te lossen met sprays, poeders of huis-tuin-en-keukenmiddelen, maar in de praktijk zien we dat infestaties vaak blijven terugkomen.
Dat is niet verwonderlijk. De rode vogelmijt (Dermanyssus gallinae) is biologisch bijzonder goed aangepast om te overleven in kippenhokken en veroorzaakt wereldwijd grote problemen binnen zowel hobby- als professionele pluimveehouderij.
Wat is bloedmijt bij kippen?
De rode vogelmijt is een bloedzuigende ectoparasiet die zich slechts tijdelijk op de gastheer (de kip) bevindt. In tegenstelling tot veel andere parasieten leeft deze mijt het grootste deel van haar levenscyclus niet op het dier zelf, maar in de omgeving van het hok.
Overdag verschuilen de mijten zich in:
- naden en kieren van het hok
- zitstokken
- legnesten
- spleten in hout
- isolatiemateriaal
’s Nachts komen ze tevoorschijn om bloed op te nemen van de kippen. Dit verklaart meteen waarom veel eigenaars overdag nauwelijks parasieten zien, terwijl de infestatie ondertussen ernstig kan zijn.
Symptomen van rode vogelmijt bij kippen
Een bloedmijtbesmetting veroorzaakt vaak:
- jeuk en onrust
- bleke kammen
- bloedarmoede
- verminderde eileg
- vermagering
- verzwakking van het immuunsysteem
- verhoogde gevoeligheid voor andere infecties
Bij ernstige infestaties kunnen kippen zelfs sterven door chronisch bloedverlies en uitputting.
Waarom bloedmijt zo moeilijk te bestrijden is
De grootste fout die vaak gemaakt wordt, is enkel de kip behandelen. Bij rode vogelmijt bevindt het grootste deel van de populatie zich immers in de omgeving en niet op het dier zelf.
Bovendien kunnen mijten onder gunstige omstandigheden hun volledige ontwikkelingscyclus reeds binnen 5 tot 7 dagen doorlopen. Hierdoor ontstaat snel een explosieve herbesmetting.
Een succesvolle bestrijding vereist daarom altijd:
- behandeling van de kippen
- grondige behandeling van de volledige omgeving
- herhaling van de behandeling
- consequente hygiëne
Natuurlijke middelen tegen bloedmijt
Binnen hobbypluimvee worden regelmatig natuurlijke middelen toegepast om de druk van bloedmijt te verlagen.
Diatomeeënaarde
Diatomeeënaarde wordt vaak gebruikt in legnesten, stofbaden en naden van het hok. Het poeder beschadigt de beschermende buitenlaag van de mijt, waardoor uitdroging optreedt.
Tabaksstelen
Ook tabaksstelen worden traditioneel gebruikt in legnesten. De geur en aanwezige stoffen zouden een afwerend effect hebben op ectoparasieten.
Hoewel deze natuurlijke methoden ondersteunend kunnen zijn, moeten eigenaars beseffen dat zij bij ernstige infestaties meestal onvoldoende zijn om een volledige uitroeiing te bekomen.
Waarom Exzolt® tegenwoordig bijna onmisbaar is
Sinds de introductie van Exzolt® (fluralaner) zien we in de praktijk een duidelijke verbetering in de controle van bloedzuigende mijten.
Het werkingsmechanisme van fluralaner berust op opname via het bloed van de gastheer. Omdat rode vogelmijten intermitterend bloed opnemen, komen zij tijdens de bloedmaaltijd rechtstreeks in contact met het werkzame bestanddeel. Dit verklaart waarom Exzolt® bijzonder effectief is tegen rode vogelmijt.
In de praktijk zien we dat bij een uitbraak:
- sprays alleen vaak onvoldoende werken
- natuurlijke middelen slechts beperkt effect hebben
- infestaties snel terugkeren zonder systemische behandeling
Bij een echte uitbraak van rode vogelmijt is een succesvolle behandeling zonder Exzolt® tegenwoordig in veel gevallen bijna onmogelijk geworden.
Het belang van een correcte omgevingsbehandeling
Zelfs met Exzolt® blijft behandeling van de omgeving essentieel. Omgevingsbehandeling kan onder andere bestaan uit:
- reinigen van het hok
- behandelen van naden en kieren
- verwijderen van besmet materiaal
- herhaald behandelen van het hok
Belangrijk hierbij is dat veel producten enkel werkzaam zijn tegen levende stadia van de mijt en niet tegen de eieren. Daarom zijn herhaalde behandelingen noodzakelijk.
Wanneer is bijkomend onderzoek nuttig?
Bij chronische of terugkerende problemen kan bijkomende diagnostiek nuttig zijn. In de praktijk combineren we vaak:
- onderzoek van de omgeving
- onderzoek van de kip zelf
- mestonderzoek over meerdere dagen
Parasieten zijn immers niet altijd rechtstreeks zichtbaar op het dier.
Conclusie
Bloedmijt bij kippen is veel meer dan een klein ongemak. Het gaat om een complexe parasitaire aandoening waarbij de omgeving een cruciale rol speelt, snelle herbesmetting optreedt, en bij een uitbraak natuurlijke middelen vaak te kort schieten.
Een succesvolle aanpak vereist daarom:
- correcte diagnose
- behandeling van zowel dier als omgeving
- voldoende lange opvolging
- in veel gevallen systemische behandeling met Exzolt®
Door tijdig in te grijpen kunnen ernstige gezondheidsproblemen, productieverlies en chronische stress bij hobbykippen vermeden worden.